//////

Archive for Czerwiec 2013

ZAMEK W WYSZEHRADZIE

  1. Zamek w Wyszehradzie był właściwie potężną cytadelą, której budowę rozpoczął Bela IV tuż po roku 1241, po najeździe Tatarów. Wolno stojący donżon i mieszkalno-gospodarcze budowle zamkowe otaczało tu kilka pierścieni murów obronnych z basztami, poprzedzonych rowem wykutym w skale. Umocnienia uzupełniał mur u podnóża góry. Najczęściej zamki węgierskie sytuowane były na wzniesie­niach i w związku z tym narys ich umocnień zakreślał plan nie­regularny. Rzadziej spotykane tu zamki nizinne przyjmowały jednak plan regularny. Przykładem zamek Gyosgyor, z XIV w., zbudowany na planie czworoboku, z narożnymi czworobocznymi basztami nie występującymi z lica murów, wygodnym pałacem wewnątrz i osobnym pierścieniem murów obronnych z basztami bramnymi oraz rowem z wodą wokół zasadniczej bryły zamko­wej

OBRONNA ARCHITEKTURA ŚREDNIOWIECZNEJ RUSI

  1. Obronna architektura średniowiecznej Rusi odznaczała się pewną odrębnością. We wczesnym średniowieczu, mniej więcej od VIII po X w., można by w odniesieniu do Rusi mówić wyłącz­nie o budownictwie grodów obronnych. W tych najwcześniej­szych fortyfikacjach główną rolę obronną odgrywało samo usytu­owanie osady — na trudno dostępnym wzgórzu, wyspie, cyplu — zasadniczymi zaś elementami były wały i rowy, niekiedy dodat­kowo częstokoły. Rozwinięte budownictwo grodów obronnych, konstrukcji drewniano-ziemnej, przypada tu na czasy konsoli­dacji politycznej plemion ruskich i ukształtowania się wczesno­średniowiecznych, feudalnych księstw Rusi Kijowskiej, Włodzi­mierskiej, Halickiej oraz potężnej republiki miejskiej — Wiel­kiego Nowogrodu.

GRODY O CHARAKTERZE MIAST

Umocnienia drewniano-ziemne, czyli złożone z potężnych wałów tworzonych przez zasypywanie ziemią rusz­towych konstrukcji z dużych bali drzewnych, przyjmowały bar­dzo często plan kolisty i zakreślały dość duży teren. Taki typ grodów, już właściwie o charakterze miast, rozpowszechnił się na Rusi w wiekach XI i XII. Z ważniejszych przykładów wyli­czyć tu należy Mścisław, Mikulin, Wołokołamsk, Dmitrow. Nie­które grody otoczone były dwoma lub trzema pierścieniami wa­łów, wyjątkowo zaś, jak w przypadku Gubina, nawet czterema. Większe miasta ówczesnej Rusi, jak na przykład Kijów, Riazań, Suzdal czy Perejasławl, składały się z dwu ufortyfikowanych członów: warownej siedziby księcia, najczęściej usytuowanej na wzniesieniu, górującej nad miastem, oraz z umocnień otaczają- cego ją miasta.

ELEMENTY O CHARAKTERZE REPREZENTACYJNYM

  1. Drewniano-ziemne wały tych twierdz XI—XII w. imponowały rozmiarami, osiągając wysokość 10 m, jak na przy­kład w Riazaniu, a nawet 16 m w Kijowie. Nierzadko uzupełnie­niem omawianych fortyfikacji były drewniane „mury”, oblepio­ne gliną w celu zabezpieczenia od ognia, wznoszone na wale. Do najpotężniejszych we wczesnośredniowiecznej Rusi należały umocnienia Kijowa, zwłaszcza zaś mieszczącego się w ich obrę­bie Grodu Jarosława — obwarowanego zespołu pałacowo-świą- tynnego — z drugiej ćwierci XI w. W X—XIII w. pojawiły się również pierwsze przykłady murowanych elementów obronnych w rodzaju baszt bramnych (np. słynne Złote Wrota w Kijowie Włodzimierzu), lecz zarazem były to elementy architektoniczne o charakterze reprezentacyjnym.